Ko Kenehi te pukapuka tuatahi o te Paipera; e kōrero ana mō te hanganga o te ao, te hinganga o te tangata, te waipuke, me te karangatanga o Aperahama. Ka whai i ngā tupuna - a Aperahama, a Ihaka, a Hakopa, me Hohepa - ā, ka whakatakoto i te tūāpapa o te kawenata a te Atua ki a Iharaira.
E kōrero ana a Ekoruhe i te whakaoranga o Iharaira e te Atua mai i te whakataurekarekatanga i Ihipa mā roto i a Mohi, ngā whiu, me te wehenga o te Moana Whero. I te maunga o Hinai ka hoatu e te Atua ngā Ture Tekau, ka whakatūria hoki tana kawenata, ā, ka mutu te pukapuka ki te hanganga o te tapenakara.
Ka whakatakoto a Rewitikuha i ngā ture mō te karakia, te whakahere, me te tapu i hoatu ki a Iharaira i Hinai. Kei te pūtahi ko te tohungatanga me te karanga kia tapu tātou, pērā i te Atua e tapu ana; ka whakamārama i ngā whakahere, ngā ture mā, te rā whakamarietanga, me ngā hākari o ia tau.
Ka whai a Tauanga i te haerenga o Iharaira mai i Hinai mā roto i te whā tekau tau e kopikopiko ana i te koraha. Ka tuhia ngā tatauranga e rua, ngā tutūtanga tonu o te iwi, te pono o te Atua i te whakawā me te atawhai, me te whakariterite i tētahi whakatupuranga hou hei uru ki Kanaana.
Kei roto i a Tiuteronomi ngā kupu poroporoaki a Mohi i ngā mania o Moapa, i reira ka whakahuatia anō e ia te ture ki te whakatupuranga e uru ana ki te whenua oati. Ka karanga ia ki a Iharaira kia aroha ki a Ihowa mā te ngākau katoa, ka whakatakoto i ngā manaaki me ngā kanga, ā, ka mutu ki te matenga o Mohi.
Ka kōrero a Hohua mō te raupatutanga me te nohoanga o te whenua oati i raro i te riiwhi o Mohi. Mai i te whitinga o Horano me te hinganga o Heriko tae noa ki te wehewehenga o te whenua ki ngā iwi, ka whakaatu i te Atua e whakatutuki ana i āna oati ki a Iharaira.
Ka kapi i a Kaiwhakawā te wā raruraru i waenga i a Hohua me te kīngitanga, i te wā i hinga ai a Iharaira ki te karakia whakapakoko, ki te tūkinotanga, ki te whakaoranga. Ka whakaarahia e te Atua ngā kaiwhakawā - i roto i a rātou ko Tepora, ko Kiriona, ko Hamahona - hei whakaora i tana iwi i roto i ngā huringa hara me te tohu aroha.
Ko Rutu te kōrero mō tētahi pouaru Moapi, nā tōna pono ki tōna hungawai a Naomi i haere ai ia ki Peterehema, ki a Poaha, tōna whanaunga hoko. He kōrero mō te pono me te tiaki a te Atua, ka mutu ki te whakaurunga o Rutu ki te whakapapa o Kīngi Rāwiri.
Ka tuhi a Hamuera Tuatahi i te whakawhitinga o Iharaira mai i ngā kaiwhakawā ki te kīngitanga mā roto i te poropiti a Hamuera, te aranga me te hinganga o Kīngi Haora, me te whakawahinga o te taitama a Rāwiri. Kei roto ko te wikitōria o Rāwiri ki a Koriata me ngā tau i oma ai ia i te hae o Haora.
Ka tuhi a Hamuera Tuarua i te kīngitanga o Rāwiri ki runga i a Iharaira: te tangohanga o Hiruharama, te oati kawenata a te Atua mō tētahi torona mutungakore, tōna hara ki a Patehepa, me ngā ngangare ā-whānau i whai mai. Ka whakaatu i te korōria me ngā hē o te kīngi nui rawa o Iharaira.
Ka tīmata a Kīngi Tuatahi ki te kīngitanga o Horomona, tōna mātauranga, me te hanganga o te temepara, ka whai ai i te wehenga o te rangatiratanga ki a Iharaira me Hura. Ka whakauru i te poropiti a Iraia me tāna whakataetae kaha ki ngā poropiti a Paara i te maunga o Karamere.
Ka haere tonu a Kīngi Tuarua i te hītori o ngā rangatiratanga wehe mā roto i te mahi a Iraia rāua ko Eriha, ka mutu ki te hinganga o Iharaira ki a Ahiria me te whakaraunga o Hura ki Papurona. Ka whakaatu i ngā hua o te kore pono ki te kawenata me te pūmau o te kupu a te Atua.
Ka kōrero anō a Whakapapa Tuatahi i te hītori o Iharaira mai i a Arama tae noa ki te kīngitanga o Rāwiri, me ngā whakapapa roa me te aro ki te karakia o te temepara. I tuhia mō te hapori i muri i te whakaraunga, ka whakanui i ngā whakaritenga a Rāwiri mō te temepara me ngā oati kawenata a te Atua.
Ka whai a Whakapapa Tuarua i ngā kīngi o Hura mai i a Horomona me te whakatapunga o te temepara tae noa ki te whakaraunga ki Papurona, me te whakanui i ngā kaiwhakahou pērā i a Hetekia rāua ko Hohia. Ka mutu ki te ture a Hairuha i tuku ai kia hoki mai ngā whakarau ki te hanga anō.
Ka kōrero a Etera mō te hokinga mai o ngā whakarau Hurai i Papurona me te hanganga anō o te temepara i Hiruharama. Ko Etera, te tohunga me te karaipi, ka ārahi i te hokinga tuarua, ka karanga i te iwi kia hoki ki te pono ki te ture a te Atua.
Ka kōrero a Nehemia mō tētahi Hurai, he kaiwhakainu mō te kīngi o Pāhia, i hoki ki Hiruharama ki te hanga anō i ōna taiepa i roto i te rima tekau mā rua rā ahakoa te whakahē kaha. Me Etera hoki ka ārahi ia i te iwi ki te whakahou kawenata, ki te īnoi, me ngā whakahoutanga tūturu.
Ko Ehetere te kōrero mō tētahi wahine Hurai ka riro hei kuīni o Pāhia, ka whakararu i tōna oranga hei whakaora i tōna iwi mai i te whakaaro kōhuru a Hamana. Ahakoa kāore te Atua e whakahuatia, kei te kapi tana tiaki i te kōrero katoa, e maharatia ana i te hākari o Purimi.
Ka whawhai a Hopa ki te mamae o tētahi tangata tika ka ngaro ana mea katoa engari kāore i pai ki te kanga i te Atua. Mā ngā kōrerorero ki ōna hoa me te whakautu a te Atua mai i te āwhā, ka rangahau te pukapuka i te whakapono, te tika, me ngā rohe o te māramatanga o te tangata.
Ko ngā Waiata te pukapuka waiata o te Paipera: kotahi rau rima tekau ngā īnoi me ngā waiata whakamoemiti, tangi, whakawhetai, me te whakawhirinaki, he maha nā Rāwiri. Mai i te hōhonu o te pōuri ki te teitei o te karakia, kua kawe i ngā īnoi a te iwi a te Atua mō ngā mano tau.
Ka kohi a Ngā Whakatauki i te mātauranga o Horomona me ētahi atu tāngata mōhio: he kupu poto mō te tika, te uaua, te kōrero, te moni, te whānau, me te wehi ki a Ihowa, koia te tīmatanga o te mātauranga. Ka ako i te mahi tūturu o te noho pai ki te aroaro o te Atua.
Ka tuhi a Kaikauwhau i te rapunga a te Kaikauwhau i te tikanga 'i raro i te rā': ko te taonga, te ngahau, me te mahi he horihori mehemea kāore te Atua. Ka mutu tana titiro pono ki te karanga kia wehi ki te Atua, kia pupuri hoki i āna whakahau.
Ko Te Waiata a Horomona he whakanui waiata i te aroha i waenga i te wahine mārena hou me tāna i aroha ai, he rawe te rotarota me ngā whakaahua. E manaakitia ana hei whakaahua o te aroha mārena, ā, he maha ngā wā ka pānuitia hei whakaahua o te aroha o te Atua ki tana iwi, ka whakanui i te aroha kaha pērā i te mate.
Ka pānui a Ihaia i te whakawā me te tūmanako ki a Hura: te tapu o te Atua, te kūware o te whakawhirinaki ki ngā iwi, me te oati mō tētahi Kīngi e haere mai ana me tētahi Pononga mamae. Ko āna poropititanga mō Emanuera me te matenga whakamarie o te Pononga te tūāpapa mō te Kawenata Hou.
Ko Heremaia te karanga whā tekau tau a te poropiti tangi ki a Hura kia ripeneta i mua i te raupatutanga a Papurona. I waenga i te whakawā ka pānui ia i tētahi kawenata hou kua tuhia ki te ngākau me ngā whakaaro a te Atua mō te rangimārie me te tūmanako mō tana iwi.
Ko Ngā Tangi he rima ngā waiata e tangi ana ki te whakangaromanga o Hiruharama i te tau 586 i mua i a te Karaiti. I waenga i te pōuri ka tū tō rātou whakapuakanga matua: kāore e mutu ngā mahi atawhai a Ihowa, kāore e pau tana aroha - he hou i ia ata.
Ka poropiti a Ehekiera ki ngā whakarau i Papurona mā ngā kitenga whakamīharo: te korōria o te Atua e wehe ana i te temepara, te raorao o ngā wheua maroke ka ora anō, me tētahi temepara kua whakahoutia. Ka pānui ia i te whakawā mō te hara me te oati mō tētahi ngākau hou me tētahi wairua hou.
Ka whakakotahi a Raniera i te whakapono o ngā whakarau i Papurona - te oumu ahi me te rua raiona - me ngā kitenga nunui mō ngā emepaea o te ao me te rangatiratanga mutungakore o te Atua. Ka whakapumau ko te Runga Rawa te rangatira ki runga i te rangatiratanga o te tangata.
Ko te mārenatanga o Hohea ki tētahi wahine kore pono ka riro hei kupu whakarite ora mō te aroha kawenata o te Atua ki a Iharaira kua kotiti. Ka whakaatu te pukapuka i te puremu wairua o Iharaira, me te whakakite anō i tētahi aroha atua kāore e tuku i tana iwi.
Ka whakamārama a Hoera i tētahi whiu mawhitiwhiti kino hei tohu mō te rā o Ihowa, ka karanga i te iwi kia haehae i ō rātou ngākau i te ripeneta. Ka oati ia ka riringi te Atua i tōna Wairua ki runga i ngā kikokiko katoa - he poropititanga i tutuki i te Petekoha.
Ko Amoho, he hēpara nō Tekoa, ka whakahē kaha ki te kore tika me te karakia noa o Iharaira taonga. Ka karanga ia kia rere te whakawā tika pērā i te wai, te tika hoki pērā i te awa e kore e maroke, ka mutu ki tētahi oati whakahoutanga.
Ko Opāra te pukapuka poto rawa o te Kawenata Tawhito, ka whakapuaki i te whakawā ki a Eroma mō tōna whakakake me tōna tūkino ki tōna tuakana a Hakopa. Ka kī te rā o Ihowa kua tata mō ngā iwi katoa, ā, ka riro te rangatiratanga i a Ihowa.
Ko Hona te poropiti i oma i te karanga a te Atua, i horomia e tētahi ika nui, ā, i te mutunga ka kauwhau ki Ninewe, ā, ka ripeneta te pā. Ka whakakite te pukapuka i te aroha o te Atua ki ngā iwi katoa, ka whakahē hoki i te kore hiahia o te poropiti - me te kaipānui - ki te tuari i taua aroha.
Ka whakahē a Mika i te kino o Iharaira me Hura, me te oati anō i tētahi rangatira nō Peterehema, nōna te takenga mai i nehe. Kei roto te whakarāpopototanga rongonui o te karakia pono: kia mahi i te tika, kia aroha ki te atawhai, kia haere māhaki me tō Atua.
Ka pānui a Nahuma i te hinganga o Ninewe, te tāone matua o te emepaea nanakia o Ahiria, tata ki te kotahi rau tau i muri i te ripenetatanga o te pā i te kauwhau a Hona. Ka kī ia ko te Atua he pā kaha mō te hunga e whakawhirinaki ana ki a ia, he kaiutu hoki ki te kino tūkino.
Ka māia a Hapakuku ki te pātai ki te Atua mō te kore tika me te whakaekenga a Papurona e tata mai ana, ka riro ki a ia te whakautu: ka ora te tangata tika i tōna whakapono. Ka mutu te pukapuka ki tētahi o ngā whakapuakanga whakawhirinaki nui o te Karaipiture: kia koa ki te Atua ahakoa kua ngaro ngā mea katoa.
Ka whakatūpato a Tepania mō te rā o Ihowa ka tae mai ki runga i a Hura me ngā iwi, ka akiaki i te hunga māhaki kia rapu i a Ihowa. Ka mutu ki te pupū o te koa: ka hari te Atua ki runga i tana iwi kua whakahoutia me te waiata.
Ka whakaoho a Hakai i ngā whakarau kua hoki mai kia mutu te whakaparahako i te whare o te Atua, kia tīmata anō te hanga i te temepara. I ngā karere e whā kua tuhia ngā rā, ka oati ia kei a rātou te Atua, ā, ka nui ake te korōria whakamutunga o tēnei whare i tō mua.
Ka whakatenatena a Hakaraia i ngā kaihanga temepara mā ngā kitenga pō me ngā poropititanga mō te Mihaia: te kīngi e haere mai ana me te māhaki, e eke ana i runga i te kāihe, te hēpara ka patua, te puna ka huakina mō te hara. Ka titiro whakamua ki a Ihowa e kīngi ana ki runga i te whenua katoa.
Ko Maraki, te pukapuka whakamutunga o te Kawenata Tawhito, ka whakahē i tētahi hapori ngenge i muri i te whakaraunga mō te karakia hawhe ngākau, ngā mārena kore pono, me ngā whakatekau kua puritia. Ka oati i te haerenga mai o te karere o te kawenata me te whitinga o te rā o te tika.
Ka whakaatu a Matiu i a Ihu hei Mihaia i oatitia, te tama a Rāwiri me Aperahama, e whakatutuki ana i ngā karaipiture o te Kawenata Tawhito. Kei roto te Kauwhau i runga i te Maunga, ngā kupu whakarite mō te rangatiratanga, me te Ture Nui kia meinga ngā iwi katoa hei ākonga.
Ko Maka te Rongopai poto rawa, tere rawa hoki, e whakaatu ana i a Ihu hei Tama a te Atua i haere mai kaua kia mahia he mahi ki a ia, engari kia mahi ia, kia hoatu hoki i tōna oranga hei utu mō te tokomaha. Mai i āna mahi kaha i Kariri ka tere haere ki te rīpeka me te urupā kau.
Ko Ruka, i tuhia e te tākuta me te kaituhi hītori, ka hoatu he kōrero whakariterite mō te oranga o Ihu me te aro nui ki te hunga rawakore, ki te hunga kua peia, me te hunga ngaro. Ka tiaki i ngā kupu whakarite arohaina pērā i te Hamari pai me te tama maumau.
Ka kī te Rongopai a Hoani ko Ihu te Kupu mutungakore kua riro hei kikokiko, te Tama a te Atua, e whakakite ana ōna tohu me ōna kupu 'Ko ahau' i tōna korōria. I tuhia kia whakapono ai ngā kaipānui, kia whiwhi oranga i tōna ingoa, kei roto ko Hoani 3:16 me te whakaaranga o Raharuhi.
Ka haere tonu Ngā Mahi a ngā Apotoro i te kōrero a Ruka, e whai ana i te horapatanga o te rongopai mā te mana o te Wairua mai i Hiruharama ki Roma. Ka tuhia te Petekoha, te whānautanga o te hāhi, te hurihanga o Paora, me āna haerenga mihinare ki ngā pito o te whenua.
Ko Roma te whakamāramatanga tino nui a Paora mō te rongopai: kua hara te katoa, ā, ka whakatikaia te katoa mā te aroha noa i runga i te whakapono ki a Ihu Karaiti. Mai i te whakataunga hara ki te whakatikanga, te whakatapunga, me ngā whakaaro o te Atua mō Iharaira, ka piki ki te karanga kia tapaea he whakahere ora.
Ka whakatika a Koriniti Tuatahi i ngā wehewehenga, te kino, me te raruraru i te hāhi o Koriniti, ka karanga i ngā kaiwhakapono kia kotahi i roto i a te Karaiti. Kei roto te upoko nui mō te aroha, te whakaakoranga mō te Hapa a te Ariki me ngā koha wairua, me te wawao mō te aranga.
Ko Koriniti Tuarua te reta tino whaiaro a Paora, e wawao ana ia i tāna mahi apotoro i waenga i ngā whakahē me ngā mamae. Ka whakakite i te taonga o te rongopai i roto i ngā oko oneone, te aroha noa o te Atua ka tino tutuki i te ngoikore, me te mahi whakahoutanga.
Ko Karatia te wawao ngākau nui a Paora mō te whakatikanga mā te whakapono, kaua mā ngā mahi o te ture, i tuhia hei whakahē i te hunga i akiaki i ngā kaiwhakapono tauiwi kia kotia. Ka pānui i te herekoretanga i wetekina ai tātou e te Karaiti me te hua o te Wairua.
Ka horahia e Epeha te whakaaro mutungakore o te Atua kia kotahi ai ngā mea katoa i roto i a te Karaiti, i roto i a ia ka whakaorangia ngā kaiwhakapono mā te aroha noa i te whakapono. Mai i ngā taonga o te whakaoranga, ka haere ki te oranga tūturu o te hāhi, o te kāinga, me ngā patu katoa a te Atua.
Ko Piripai te reta koa a Paora mai i te whare herehere, e whakawhetai ana ki te hāhi mō tā rātou mahi tahi i te rongopai. Kei roto te waiata nui mō te whakaititanga me te whakanuitanga o te Karaiti me te karanga kia koa tonu i te Ariki, kia kaua e manukanuka mō tētahi mea.
Ka whakanui a Korohe i te mana nui o te Karaiti, te āhua o te Atua e kore e kitea, i roto i a ia e mau ana ngā mea katoa, hei whakahē i ngā whakaako hē o mua. Ka karanga i ngā kaiwhakapono, kua whakaarahia tahi me te Karaiti, kia rapu i ngā mea o runga, kia mau ki te tangata hou.
Ka whakatenatena a Teharonika Tuatahi i tētahi hāhi hou e whakatoia ana kia tū pūmau i te whakapono, te aroha, me te tūmanako. Ka whakamarie mō ngā kaiwhakapono kua moe, ka whakaako mō te hokinga mai o te Ariki, ka akiaki i te hāhi kia whakamarie tētahi ki tētahi ki ēnei kupu.
Ka whakatika a Teharonika Tuarua i te pōhēhē mō te rā o te Ariki, e whakaako ana me puta ētahi āhuatanga i mua i te hokinga mai o te Karaiti. Ka whakapakari i te hāhi kua rurea, ka tohutohu i te hunga mangere kia mahi mārire, kia kaua e ngenge ki te mahi pai.
Ka whakaako a Timoti Tuatahi i te taitama māngai a Paora mō te whakaritenga o te hāhi i Epeha: te whakaakoranga tika, ngā tikanga mō ngā kaitirotiro me ngā rikona, me te karakia me te ngākau makona. Ka tohu i a Timoti kia whawhai i te whawhai pai o te whakapono.
Ko Timoti Tuarua te reta whakamutunga a Paora, i tuhia mai i te whare herehere i te tata o tōna matenga. Ka akiaki ia i a Timoti kia tiaki i te rongopai, kia manawanui ki te mamae, kia kauwhau i te kupu, e whakaatu ana kua whawhai ia i te whawhai pai, kua oti hoki tāna oma.
Ka ārahi a Taituha i te hoa mahi a Paora ki te whakatikatika i ngā hāhi o Kariti, ki te whakatū i ngā kaumātua, ki te whakaako i te whakaakoranga tika. Ka whakatakoto i ngā mahi pai ki runga i te aroha noa o te Atua kua whakakitea, e kawe ana i te whakaoranga, e whakaako ana i a tātou kia noho karakia.
Ko Pirimona te tono poto, whaiaro a Paora ki tētahi rangatira kia whakahoki mai i tāna pononga oma a Onehimu - kaua hei pononga anō, engari hei teina arohaina i roto i a te Karaiti. He mahi tino pai o te whakawhitiwhiti me te whakahoutanga i hangaia e te rongopai.
Ka whakaatu a Hiperu he nui ake a Ihu i ngā anahera, i a Mohi, me te tohungatanga Riwaiti: ko ia te tohunga nui, nāna te whakahere kotahi mō te wā katoa e whakatutuki ana i te kawenata tawhito. Ka akiaki i ngā kaiwhakapono e ruru ana kia mau pūmau, me te kapua kaiwhakaatu o te upoko tekau mā tahi.
Ko Hemi he mātauranga tūturu mō te ora i te whakapono pono: kia manawanui i ngā whakamātautau, kia pupuri i te arero, kia whakakāhore i te whakapai kanohi, kia tiaki i te hunga rawakore. Ko tāna kaupapa ko te whakapono kāore ōna mahi he mate.
Ka whakapakari a Pita Tuatahi i ngā kaiwhakapono marara e mamae ana mō tō rātou whakapono, e whakamahara ana ki tō rātou tūmanako ora mā te aranga o Ihu Karaiti. He manene, he tāngata haere, he iwi whiriwhiri rātou, he tohungatanga kīngi, e whai ana i te tauira o te Karaiti i te mamae.
Ka akiaki a Pita Tuarua i ngā kaiwhakapono kia tipu i te aroha noa me te mātauranga o te Karaiti, ka whakatūpato hoki mō ngā kaiwhakaako teka whakangaro. Ka whakapumau i te kupu poropiti pūmau me te tino haerenga mai o te Ariki: ka tae mai te rā o te Ariki pērā i te tāhae.
Ka hoatu e Hoani Tuatahi ki ngā kaiwhakapono te tino mōhio ki te ora mutungakore mā ngā tohu o te whakapono pono: te oranga tika, te aroha ki a rātou anō, me te whakapuaki ko Ihu te Karaiti kua tae mai i te kikokiko. Ko tāna kupu tonu ko te Atua he mārama, ko te Atua he aroha.
Ko Hoani Tuarua, i tuhia ki te wahine whiriwhiri me āna tamariki, e koa ana ki te haere i te pono me te aroha, me te whakatūpato kia kaua e whakaaehia ngā kaitinihanga e whakakāhore ana i te taenga mai o te Karaiti i te kikokiko. Ko te pono me te aroha, e whakaatu ana, me haere tahi.
Ka whakamoemiti a Hoani Tuatoru ki a Kaiu mō tana manaakitanga i ngā kaimahi rongopai haere, ka whakarite i a ia ki a Rioterepe e hiahia ana ki te tuatahi, ka whakanui hoki i a Rēmitiriu. Ko te pukapuka poto rawa o te Kawenata Hou, ka whakanui i te pono me te haere i te pono.
Ka tuku a Hura i tētahi karanga whawhati tata kia whawhai mō te whakapono i tukua kotahitia ki te hunga tapu, e whakakite ana i ngā kaiwhakaako teka e whakapeau kē ana i te aroha noa. Ka mutu ki tētahi o ngā whakamoemiti arohaina o te Karaipiture: ki a ia e kaha ana ki te tiaki i a koutou kei hinga.
Ko Te Whakakitenga te kitenga i hoatu ki a Hoani i Patamo: ngā reta ki ngā hāhi e whitu, te whare torona o te rangi, te Reme i patua, ngā whakawā ki te kino, me te wikitōria whakamutunga o te Karaiti. Ka mutu ki tētahi rangi hou, he whenua hou, me te oati: 'Āe, ka hohoro taku haere atu.'